Tác hại của sự thiếu ngủ tích lũy

Một vài người tự nhiên ngủ thiếp đi dễ dàng hơn người khác. Mỗi đêm vừa đặt mình nằm là họ ngủ ngay. Tuy không ngủ nhiều giờ bằng những người khác, nhưng họ vẫn tỉnh táo khi dậy sớm đúng giờ, không cần đồng hồ báo thức. Sinh lực của họ dồi dào. Sau bữa ăn trưa, họ có thể ngủ lơ mơ khi đi xe khách, tàu hỏa, máy bay, khi đi nghe hòa tấu hoặc xem biểu diễn văn nghệ. Cho đến một ngày nào đó, vì phải bận rộn thêm một số công việc trái với thường lệ, và số giờ ngủ bị giảm đi đôi chút, họ chợt khó tập trung, trí nhớ, những việc gần kề bị sút giảm. Lúc đó họ mới nhận thấy vấn đề thiếu ngủ. Sự thiếu ngủ tích lũy đã trở thành mối nguy hiểm ngấm ngầm cho bản thân họ và cho người khác. Một số người vì cần thiết phải làm việc ban đêm hay bị thiếu ngủ. Thông thường, đối với hầu hết chúng ta thiếu ngủ là do sự góp phần của nhiều nguyên nhân xem truyền hình, tinh thần trách nhiệm đối với gia đình, một ngày làm việc tưởng chừng kéo dài mãi, và đỉnh cao là lòng ham muốn nhồi nhét vào cuộc sống càng làm nhiều càng tốt. Nếu có điều gì bỏ bớt đi, đó chính là giấc ngủ. giấc ngủ là nạn nhân thầm lặng cho đến khi sự buồn ngủ vào lúc ban ngày lên đến mức nghiêm trọng. Dù không biết chính xác thiếu ngủ gây ra bao nhiêu chứng bệnh lặt vặt, nhưng nhiều vụ tai nạn xe cộ và mất năng suất làm việc có thể truy ra vì thiếu ngủ. Công nhân ca đêm có tỷ lệ mắc bệnh rối loạn dạ dày, ruột và tim mạch cao hơn công nhân ca ngày. Những cuộc nghiên cứu giấc ngủ tại phòng thí nghiệm và ở nhà cho thấy rõ rằng, thời gian cần ngủ để có sự minh mẫn suốt ngày thay đổi tùy thể trạng từng người, từ 5 đến 10 giờ. Thông thường, thời gian cần ngủ để nghỉ ngơi hồi sức hoàn toàn là 8 tiếng, nhưng trung bình một người chỉ cần 7 tiếng một ngày. Và bất chấp những cố gắng dũng cảm, người ta không thể luyện tập để ngủ ít đi. Có hai động lực riêng biệt, điều tiết nhu cầu và sự buồn ngủ của chúng ta: Trung tâm điều hòa nhịp tim trong vòng 24 giờ, hay còn gọi là đồng hồ sinh học, một cơ chế của não tập quen theo chu kỳ ngày đêm của cuộc sống. Chiếc đồng hồ sinh học này làm chúng ta ngủ gà ngủ gật vào buổi trưa, kế đó làm chúng ta khá tỉnh táo trong vài tiếng đồng hồ trước khi lên giường, và ngủ mê nhất khoảng 5 giờ sáng. Tác động tạo giấc ngủ do các chất vi lượng có mức ổn định, khiến chúng ta càng thức lâu thì càng buồn ngủ hơn. Ngồi yên lặng sau khi ăn trưa, không uống rượu. Ở mỗi câu, nếu không lơ mơ, bạn cho 0 điểm. Nếu thoáng lơ mơ, bạn cho 1 điểm. Nếu có cơ may chợp mắt 2 điểm. Nếu chợt ngủ thiếp đi 3 điểm. Nếu đêm nào bạn cũng ngủ ít nhất 7 tiếng, mà tổng số từ 10 điểm trở lên, đó là sự bối rối loạn nhẹ về giấc ngủ, cần có sự săn sóc theo y khoa. Theo bác sĩ Charles A. Czeiler, chuyên gia thần kinh nội tiết tại Boston, tác động của chất vi lượng làm chúng ta ngủ thiếp đi nhanh chóng vào chiều tối, và sẽ làm chúng ta thức giấc vài giờ sau đó, nếu không có tác dụng giấc ngủ sinh học vào nửa đêm sau. Để ngủ được thẳng giấc, chúng ta cần ngủ 5 đến 7 tiếng trước thời điểm thấp nhất của chu kỳ tỉnh táo hời điểm này vào khoảng 5 giờ sáng. Đây là lời giải thích chính xác nhất cho những công nhân làm ca đêm. Họ cố gắng ngủ bù vào ban ngày nhưng chỉ ngủ được 4 tiếng là tỉnh giấc. Dù đang mệt lử họ cũng không ngủ lại được. Czeiler khuyên những xí nghiệp làm 3 ca, nên tăng số ngày của mỗi ca, trước khi đổi cả, tạo cơ hội tốt hơn để nhịp sinh học của công nhân thích ứng được. Nếu nơi làm việc không có đủ hệ thống ánh sáng, ông đề nghị luân phiên ca theo thứ tự lần lượt, ca sáng ca chiều, ca chiều sang ca đêm… Khi công nhân ca đêm làm dưới ánh sáng cần giữ buồng ngủ của họ trong bóng tối, như vậy đồng hồ nội tạng của họ sẽ nhầm lẫn ngày là đêm và họ có thể ngủ được trong trạng thái đầy đủ hơn. Nhiều người cố gắng ngủ bù vào cuối tuần, nhưng điều này không có nghĩa là bù hoàn toàn giấc ngủ đã mất. Tốt hơn, nên nghỉ ngơi sớm. Mỗi tuần tập đi ngủ sớm từ 15 đến 20 phút, cho đến khi số giờ ngủ ban đêm được bù đủ. Nếu không thực hiện được như vậy, giải pháp ngủ ngắn từ 15 đến 20 phút cũng đem lại nhiều lợi ích rõ nét. Ngủ không được, tác hại nghiêm trọng hơn mọi người nghĩ làm người ta sút giảm trí nhớ, phản ứng kém nhanh nhạy trước những tín hiệu và ít tập trung hơn. Vấ đề phức tạp là ở chỗ không mấy người nhận ra rằng mình thiếu ngủ. Bạn có thể tự trắc nghiệm để biết mức độ thiếu ngủ của mình. Bạn trả lời 8 câu hỏi, dù muốn hay không, có khi nào bạn chợp mắt ngủ trong những tình huống dưới đây:
Ngồi đọc sách. Xem tivi. Nằm nghỉ trưa, ngồi nói chuyện với một người khác. Là hành khách đi xe trong khoảng một tiếng đồng hồ, đang ở trong xe, bị kẹt xe vài phút. Ngồi im lìm ở nơi công cộng, ví dụ ở rạp hát. Ngồi yên lặng sau khi ăn trưa, không uống rượu. Ở mỗi câu, nếu không lơ mơ, bạn cho 0 điểm. Nếu thoáng lơ mơ, bạn cho 1 điểm. Nếu có cơ may chợp mắt 2 điểm. Nếu chợt ngủ thiếp đi 3 điểm. Nếu đêm nào bạn cũng ngủ ít nhất 7 tiếng, mà tổng số từ 10 điểm trở lên, đó là sự bối rối loạn nhẹ về giấc ngủ, cần có sự săn sóc theo y khoa. Nếu tổng cộng trên 16 điểm, chắc chắc có sự thiếu ngủ nghiêm trọng, cần hỏi ý kiến của bác sĩ.
Khánh Trung – Trí Thức Trẻ – số 24 – tháng 6 – 1997.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *