Sự tích làng Đa Sỹ

Đời Lê Hiển Tông niên hiệu Cảnh Hưng tại ngôi trị vì đất nước gần 50 năm (1740-1786) dài nhất trong các đời vua ở nước ta đã cho đặt tên các địa danh theo tiêu chí mới. Xét thấy Đan Sỹ là nơi có nhiều danh nhân lịch sử từng làm vẻ vang đất nước như Danh nhân – nhà Nho có đức nghiệp lớn Hoàng Trình Thanh (1410-1463) đồ thứ ba khoa thi Bác học Hoành từ (Tân Hợi 1431), đồ thứ nhất khoa chân Nho chính trực của triều Lê; có Trạng nguyên lưỡng quốc Hoàng Nghĩa Phú (Khoa Tân Mùi – 1511); có 9 vị Tiến sĩ xuất thân đời Lê; có 5 Nhân thần được thiên hạ thờ làm Thành Hoàng; có nhiều quan Thượng thư đầu triều tham tri chính phủ; có Lương y dược – Phù vận Đại vương Hoàng Đôn Hoà; có Lịch thế y Trịnh Đôn Phác di sứ nhà Thanh chữa khỏi bệnh cho vua Càn Long đem vinh quang về cho đất nước,… và nhiều quan chức trong triều đình làm rường cột của đất nước, làm lợi cho dân chúng. Vì thế đã cho đổi tên từ Đan Sỹ thành Đa Sỹ – Làng Đa Sỹ có nghĩa là quê hương của nhiều Tiến sĩ, của các Nho sỹ, của nhiều tri thức, nhiều quan chức, của những bậc hiền tài tuấn kiệt danh nhân, là làng văn vật, là đất khoa bảng.

Thuở ấy có đôi câu đối khắc ở Đình làng:

Ẩm dương chính khí chung quang nhạc;

Văn vật danh hương ngột Miêu Đình.

Nghĩa là:

Ở đây cái khí chí lớn lao cùa trời đất, hun đúc lại cao vời như núi;

Làng quê này nức tiếng là đất văn vật văn hiển ngất cao. (Miếu và Đình là cái cụ thể của văn hiến).

Địa danh Đa Sỹ xuất hiện chính xác vào năm nào? Theo những văn bản đến nay còn giữ được rất đáng tin cậy, đó là các đạo sắc phong của triều đình nhà Lê ban cho một số quan chức quê ở làng Đa Sỹ thời bấy giờ:

1-  Đạo sắc đời Cảnh Hưng năm thứ 5 (1744) điểu động Cụ Lê Hoàng Vĩ đỗ Đệ Tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Quý Hợi (1743) đi nhận chức Tiến triều ứng vụ, Tiến công Lang Lại khoa cấp sự trung. Trong đạo sắc này ghi rõ là sắc cho Thanh Oai huyện, Đan Sỹ xã

2-  Đạo sắc đời Cảnh Hưng năm thứ 44 (1783) ban cho cụ Bá hộ Nguyễn Văn Hỷ chức Phó Thiên hộ.

3-Đạo sắc đời Cảnh Hưng năm thứ 44 (1783) ban cho cụ Đội trưởng Hoàng Đình Phong chức Bá hộ.

Cả 2 đạo sắc đời Cảnh Hưng thứ 44 (1783) đều ghi rõ là sắc Thanh Oai huyện Đa Sỹ xã

Như vậy chúng ta có thể tin rằng tên làng Đa Sỹ được đổi thay cho tên làng Đan Sỹ là vào khoảng những năm từ 1745 đen trước năm 1783.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *