Nghề nông và sự học

Thuở nhỏ khi bắt đầu hiểu biết, tôi đã thường nghe các cụ nói:

Đa Sỹ nhất sĩ nhì nông

Hết gạo chạy nhông

Nhất nông nhì sĩ

Có lẽ đây cũng là một lời đúc kết của nhân dân Đa Sỹ ở vào cuối thế kỷ 19:

Nào có ra gì cái nhà Nho

Ông Nghè ông Công cũng nằm co

…để dạy con em mình rằng cái sự học ở làng Đa Sỹ vốn là quan trọng nhất nhưng (vào thời kỳ ây) cái “Dĩ nông vi bản” – lấy cày cấy làm gốc cũng quan trọng không kém. Hơn nữa những hương ước lập vào đầu Nguyễn còn để lại cho thấy dân cư Đa Sỳ thuở ấy sống chính băng nghê cày cấy. Việc cày cấy đã trở thành quan trọng ngay cả trong nhiều gia đình các thầy đồ (dạy học), các thầy lang (làm thuốc) gia truyền. Nghề phụ thuở ấy là nghề rèn dao, kéo, nông cụ và nghề làm đậu phụ. Ngoài ra có một sổ gia đình vào lúc nông nhàn (tháng 3, tháng 8) có làm thêm buôn bán nhỏ vê các mặt hàng nông sản, rau, quả, thịt lợn, gà, vịt, măm muối ở chợ Đan. Sau này có một số gia đình các cụ làm ăn buôn bán ở Hà Nội, Yên Bái, Thái Nguyên. Đặc biệt vào những năm 60-80 của thế kỷ trước một số cụ người làng làm nghề vali da ở phổ Hàng Hòm (Hà Nội) đem nghề về quê đã làm cho nghề vali da cũng sôi động một thời.

Nông nghiệp ở Đa Sỹ ngày xưa rất khởi sắc. Có thể đánh giá là người nông dân Đa Sỹ thông minh giàu kinh nghiệm đã biêt luân canh, xen canh gối vụ trên mảnh đất sở hữu của mình làm ra các sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Đa Sỹ thuở ấy với chợ Đan (chợ Đơ mãi sang thể ky 20 mới có), chợ xổm là nơi Xa gân đến trao đổi sản phẩm với mình. Đa Sỹ là vành đai rau Xanh là xứ sở lúa tốt gạo ngon của một vùng Hà Đông quê lụa:

 Bầu già cà đỏ đít mướp sơ

Đem sang chợ xóm mà vơ lấy tiền

(Ca dao của làng).

Với hơn 400 mẫu (Bắc Bộ) ruộng đồng Đa Sỹ phần lớn thuộc loại nhị đẳng điền (loại 2) thuận lợi cho cấy 1 vụ mùa ăn chắc. Một phần thuộc nhất đẳng điền (loại 1) thuận lợi cho 1 vụ mùa cộng một vụ màu. Còn số ít có thể cấy 2 vụ chiêm, mùa. Các giống lúa cấy ở ruộng đồng Đa Sỹ cũng đa dạng tuỳ theo chân ruộng, tuỳ theo giá trị kinh tế và tuỳ theo yêu cầu của đời sống.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *