Ngày xuân trò chuyện… tuổi trẻ với cúng lễ

Tấm lòng hướng về cội nguồn cội gia tộc, gia đình để biết ơn và thầm mong những điều tốt đẹp về phúc, về lộc, về thọ… đó là gia phong, gia bản mà cha ông chúng ta vẫn gìn giữ như một tập quán tốt đẹp và đầy tính nhân văn. Người già, nhất là các bà, các chị ở những vùng nông thôn, miền núi chịu nhiều thiệt thòi, gánh vác nhiều nỗi đau trước thiên nhiên khắc nghiệt, trước bất công xã hội và vất vả vì con con cháu… nên càng mong được đền chùa chiền, nhà thờ, miếu mạo để mong đức Phật từ bi hay chúa cứu thế rộng mở ân tình đem đến phúc lành cho gia tộc. Phong tục các dân tộc mỗi vùng một khác, nhưng đều tâm niệm một điều có thờ có thiêng và con người ai cũng phải có lòng thành với trời đất, tổ tiên. Cũng không ít người đi lễ nơi này nơi khác còn là dịp vãn cảnh để mở thêm tầm nhìn cảnh quan các địa danh thắng cảnh các vùng. Những năm gần đây nhiều gia đình làm ăn khá giả, người ta càng quan tâm đến thờ cúng ông bà, đi lễ chùa đền và nhà thờ. Có thể có ba điều chung nhất như sau: Đó là cách tưởng nhớ đến cội nguồn, đến người thân đã nằm xuống do bệnh tật, chiến tranh và các ti nạn bất ngờ, là trấn an tâm linh khi cuộc sống quá nhiều khốn khó, bất trắc, tai họa là nhu cầu hay là thị hiếu của một thời bắt chước đến mong mỏi, hy vọng để thỏa mãn nỗi niềm, tâm trạng, có kết hợp với du lịch biết đó, biết đây. Chính các bạn trẻ từ sự bắt chước hay noi theo mà đi đến sự giải sầu, mua vui bằng những chuyện lễ cúng. Tất nhiên cũng có niềm tin vào một điều gì đó cần phải giải tỏa hay thỏa mãn một hứng thú tâm hồn, tâm linh. Người viết bài này có thờ cúng trong nhà cả bên nội, bên ngoại và không quên thắp hương ngày đầu tháng hay một ngày lễ rằm tháng giêng, tháng 3, tháng 5, tháng 7 âm lịch. Tôi cũng đã đi đến nhiều chùa đền, miếu mạo và nhà thờ để tưởng niệm, thư giãn tâm linh và mong đợi điều lành. Còn cháu tôi cũng học hỏi ông bà cha mẹ làm theo những tập tục này và trở thành quen trong tháng trong năm. Song tôi cũng ngăn cản bằng sự khuyên bảo con cháu: Không nên si mê không được quá đà đến mê tín chỉ trông chờ lộc mà không chịu học hành, lao động và sống tử tế như các cụ khuyên bảo đúng đắng tiên học lễ, hậu học văn, hay học văn mà thấm thía, thực hành lễ nghĩa với gia đình, bạn bè, xã hội. Khi con cháu đi đền Hùng ở Vĩnh Phúc hay viếng lăng Bác Hồ, thắp hương ở chùa Lý Bát Đế ở Hà Bắc…. đều tưởng niệm công ơn người đã có công dựng nước mà rút ra bài học cuộc sống và lối sống đẹp đời, tối đạo. Khi đến chùa Hương ở Hà Tây, Tam Cốc – Bích Động ở Ninh Bình là học hỏi lối kiến trúc, đức độ người xưa và cảnh quan sơn thủy hữu tình. Nếu đến đền thờ Bà Chúa Kho ở Hà Bắc cần ghi nhớ công ơn của người phụ nữ gánh vác việc quân lương cho nhà Trần đánh thắng Nguyên – Mông. Chỉ tiếc rằng một số người đã vay hay xin Bà Chúa kho đầu năm và trả lễ cuối năm tốn kém thời gian và lãng phí tiền bạc, có khi còn bị tai nạn giao thông trên đường đến đó. Lại có người đi chùa Hương hay đền Hùng và nhiều nơi khác đã mù mịt hương khói, lễ bái tốn kém lại còn vẽ bậy và thả rác làm ô nhiễm môi trường của cảnh quan. Chỉ có tri thức sâu sắc, vững chắc để tin những điều tin có lý, có tình, không nên tin những điều không có căn cứ khoa học và cả không có thực trong cuộc sống để từ cúng lễ mà tự tạo ra những điều quá tải. Cuộc sống của mỗi người là do mình tự tạo ra và chỉ làm theo những điều đích thực mới có thể đi đến hạnh phúc cá nhân, gia đình. Không thể nào cầu cứu và sự may rủi dù điều đó có thể xảy ra một cách ngẫu nhiên mà các bạn trẻ chỉ có thể khấn vái mà không tự mình tu luyện thành tìa, thành đức độ, thành bản lĩnh của mỗi cá nhân. Cúng lễ là một bộ phận của đời sống tinh thần chứ không thể là cơ sở vật chất để tăng trưởng bền vững về kinh tế, về thể chất và cả về trí tuệ của chúng ta.
Nguyễn Thị Nam Trần- Trí Thức Trẻ – số 7 – tháng 1 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *