Luận bàn về thiên văn học trong nghệ thuật chiêm tinh – Phần 3

Vậy là khi tìm hiểu về một phong tục cổ truyền có liên quan đến thời tiết qua ống kính thiên văn ta còn thấy thêm được những điều hữu ích. Một điều khiến ta không khỏi ngạc nhiên đến sửng sốt là khi nhạc sĩ Trịnh Tiến Điều bảo rằng: “Đến nay vẫn còn có nhiều người lầm tưởng nhuận tháng năm thì nóng” và còn cho rằng “tháng nhuận âm lịch không phản ảnh thời tiết, chỉ ảnh hưởng đến thời gian ăn tết nguyên đán vào trước hay sau tiết lập xuân, mà thôi. Thật lạ, khi mùa hè có thời lượng dài 4 tháng với 4 chu kỳ trăng đi qua, có hai đỉnh nóng là hai tháng năm, hai ngày Đoan Ngọ mà lại chẳng nóng hơn mùa hè hay sao? Có lẽ nhiều người đã cố ý làm bé gái nhầm vì không thể tin được lại có tính cộng một với một vẫn chỉ bằng.. một mà thôi. Nếu ta nhớ lại năm Canh Ngọ – 1990 có nhuận tháng năm nên mùa hè đã nóng như thế nào, và ngày Đoan Ngọ của tháng năm nhuận vì gần ngày Hạ Chí hơn nên cũng nóng hơn ngày Đoan Ngọ của tháng trước rất nhiều. Nếu như ai đó còn chưa tin hoặc muốn kiểm chứng thì có thể chờ tới năm Mậu Dần – 1998 cũng có nhuận tháng năm và tính chất cũng không khác gì mấy so với năm Canh Ngọ. Ta cũng có thể suy ra rằng nếu nhuận rơi vào tháng tư học tháng sáu thì mùa hè bớt nóng hơn nhuận tháng năm. Vậy nên năm nào có nhuận (tức là có 13 chu kỳ trăng) tất thị thời tiết phải khác với năm không nhuận, và nhuận rơi vào mùa nào thì tính chất thời tiết của mùa đó có sự biến đổi rõ rệt nhất như trên đã phân tích. Vậy sao có thể nói rằng tháng nhuận âm lịch không phản ánh thời tiết?. Trong lịch sử đã thường xảy ra những tranh cãi giữa các nhà làm lịch mà chủ yếu là xoay quanh vấn đề tính tháng nhuận và gài nó vào mùa nào, tháng nào là đúng. Lẽ dĩ nhiên là phần đúng thuộc về các bậc tinh thông thiên văn và hiểu thấu đáo ý nghĩa của mùa, tiết. Trong một cuốn lịch thì việc tính nhuận là một vấn đề chính yếu và quan trọng nhất mà nếu tính sai sẽ phản ánh không đúng tính chất thời tiết của các mùa trong năm. Tính nhuận cũng là một bài toán thiên văn thuộc khoa thuật chiêm tinh, nó đòi hỏi phải tính được chính xác các yếu tố thiên văn kết hợp với sự hiểu biết tinh tế về vấn đề mùa, tiết mới có thể giải được đúng tháng nhuận vào mùa nào, tháng nào trong năm. Muốn biết việc tính nhuận của một cuốn lịch đúng hay sai trước khi sử dụng nó ta cần phải biết về nguyên lý và nguyên tắc tính nhuận nên thấy cần đưa ra một trường hợp cụ thể phân tích làm mẫu để mọi người có thể rút ra những kết luận cần thiết khi dùng lịch.
Hà Vi Tử – Trí Thức Trẻ – số 11 – tháng 15 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *