Làn sóng thứ tư trước thềm thế kỷ mới – Phần 2

Tuy là một ngành khoa học trẻ nhưng nó đang được quan tâm, nhất là ở các nước phát triển. Ở Mỹ, trường Đại học Buffalo bắt đầu đào tạo cử nhân và học cao học ngành này (BS, BA, MA in creativity and Innovation) vào những năm 70. Ở Nga tình hình cũng tương tự như vậy. Ngay cả trường Đại học Harvard chuyên đào tạo các nhà doanh nghiệp cũng chỉ mới đưa môn học này vào cao học quản trị kinh doanh từ năm 1984. Cùng với việc giảng dạy, các tạp chí chuyên ngành cũng lần lượt được ra đời. Hiện mới có 4 tạp chí chuyên về khoa học sáng tạo được phát hành trên khắp thế giới. Các hiệp hội sáng tạo cũng được hình thành ở các cấp độ khác nhau: quốc gia và quốc tế. Các hội nghị khoa học hàng năm giúp các nhà khoa học gặp gỡ, trao đổi thêm nhiều thông tin về chuyên môn cũng như tình hình phát triển của ngành ở các nước.
Ở Việt Nam từ năm 1997 đã có khóa đầu tiên giảng dạy về môn này. Đến năm 1991, trung tâm sáng tạo Khoa học kỹ thuật, thuộc Đại học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Đại học khoa học tự nhiên thuộc Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) được ra đời và thường xuyên mở các lớp về các phương pháp tư duy sáng tạo. Tuy vậy, đây cũng chỉ mới là các khóa đào tạo sơ, trung cấp dành cho những người ứng dụng phương pháp luận sáng tạo và công việc thuộc các ngành khác nhau chứ chưa có chế độ đào tạo bậc đại học hoặc cao học về ngành này.
Khoa học sáng tạo và giáo dục đào tạo:
Đại học lần thứ 8 của Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định mục tiêu công nghiệp hóa, và hiện đại hóa đất nước. Tổng bí thư Đỗ Mười trong bài phát biểu tại Hội nghị Trung ương 2 (khóa 2) đã nói: “Giáo dục cho học sinh, sinh viên lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có bản lĩnh vững vàng, có tư duy sáng tạo, và năng lực thực hành giỏi, có chí học tập, rèn luyện để lập thân, lập nghiệp, vững vàng tiếp bước các thế hệ đi trước, góp phần đưa đất nước đến hưng thịnh, phú cường”.
Từ điểm xuất phát thấp chúng ta đang phải giải quyết vô vàn khó khăn để rút ngắn con đường phát triển mà chính con người là chủ thể sáng tạo trên con đường ấy.
Nhiều nước đã nhận thức được vấn đề nên họ tăng cường đầu tư cho giáo dục. Gần đây hội nghị quốc tế về giáo dục và nguồn nhân lực đã được tổ chức ở Thái Lan (8 – 1996). Một trong những vấn đề được hội nghị quan tâm là khoa học sáng tạo và giáo dục. Singapore cũng rất quan tâm đến môn học này và có kế hoạch chi 1 tỷ đô la trong vòng 5 năm cho chương trình tư duy sáng tạo. Phải chăng nhiều nước đã thấy: việc giảng dạy trong trường học xưa nay chỉ quan tâm nhiều đến việc truyền thụ kiến thức mà chưa đánh thức được khả năng sáng tạo tiềm ẩn của mỗi học sinh. Họ muốn tránh những lối mòn hay sức ỳ cố hữu. Báo chí gần đây cho biết Singapore người ta cho phép học sinh được sử dụng tài liệu trong các kỳ thi. Như vậy, quan trọng là xử lý vấn đề, xử lý thông tin chứ không phải là nhớ được bao nhiêu (tất nhiên việc nhớ được bao nhiêu kiến thức cũng rất cần thiết nhưng với khối lượng kiến thức ngày càng nhiều như hiện nay thì nhớ được hết tất cả là điều không tưởng và chức năng đó đã có mạng vi tính đảm nhiệm).
Ở bậc đại học, sinh viên cần có khả năng học tập và nghiên cứu độc lập – một cách học hoàn toàn khác so với các cấp học bên dưới. Khoa học sáng tạo là môn học cần thiết đối với họ.
Đ. N. L – Trí Thức Trẻ – số 31 – 1998

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *