Làn sóng thứ tư trước thềm thế kỷ mới – Phần 1

Làn sóng thứ tư:
Các nhà nghiên cứu cho rằng trong sự phát triển của xã hội loài người có 4 thời kỳ, gọi là 4 làn sóng. Làn sóng thứ nhất là làn sóng nông nghiệp đã đưa loài người thoát khỏi thời kỳ kinh tế hái lượm, săn bắn. Làn sóng thứ hai là cuộc cách mạng khoa học công nghiệp bắt đầu vào thế kỷ 18 với sự ra đời của máy móc, năng lượng tạo động lực phát triển kinh tế. Sự kết hợp giữa máy móc và năng lượng, khởi đầu là than đá, đến dầu mỏ rồi năng lượng nguyên tử làm cho sản phẩm xã hội phong phú hơn rất nhiều so với 5000 năm trước đó – thời kỳ kinh tế nông nghiệp. Vào giữa thế kỷ 20, với sự phát triển của Computer và mạng thông tin tinh vi, loài người bước sang một kỷ nguyên mới. Đó cũng chính là làn sóng thứ 3. Hiện nay chúng ta đang ở vào thời kỳ đầu của xã hội năng động thông tin và theo dự đoán của các nhà chuyên môn thì thông tin với vai trò là sức mạnh bánh lái sẽ còn tiếp tục xuyên suốt thế kỷ 21. Trong thời đại thông tin số hiệu, tin tức đóng vai trò quan trọng. Nhưng cho dù làn sóng thứ 3 đang tấn công vào mọi ngõ ngách của thế gới người ta cũng không thể không nhìn thấy trước một thời kỳ phát triển tiếp theo của nhân loại, thời kỳ hậu tin học. Đó là kỷ nguyên của sáng tạo – sự thai nghén những ý tưởng – làn sóng thứ 4 trong tiến trình phát triển xã hội. Trong thời kỳ này sự sáng tạo, ý tưởng quan trọng hơn những con số, dữ liệu và Computer sẽ được thay thế bằng các “conceptor” giúp cho sự hình thành những ý tưởng của con người, những giá trị mới mà trước đây chưa hề có. Sự hơn kém nhau nằm chính trong sự sáng tạo về kỹ thuật, công nghệ, quản lý… Trong lĩnh vực kinh doanh đó là thời kỳ sáng tạo thay cho cạnh tranh thị phần.
Tiến trình phát triển của xã hội với 4 làn sóng như trên đã được Murakami – một nhà khoa học người Nhật – ví với từng phần của cơ thể con người. Làn sóng thứ nhất: đôi bàn chân bám chặt vào đất lấy chỗ đứng và làm bàn đạp, sử dụng đất để tạo nên sản phẩm. Làn sóng công nghiệp như đôi tay giúp cho mọi thao tác nhanh hơn, hiệu quả hơn, sản phẩm tốt hơn. Làn sóng thứ 3 ứng với tai, mắt, miệng: tiếp nhận và phát đi những thông tin nhanh, nhiều, nhạy. Chức năng ghi nhớ và tính toán của bộ óc được mở rộng nhờ sử dụng Computer và mạng lưới thông tin. Làn sóng thứ tư được ví với bộ óc con người – nơi phát ra những ý tưởng, những sáng tạo chưa từng có tạo nên sức mạnh mới.
Một môn học mới:
Không hẳn đến bây giờ mà từ lâu câu hỏi “làm thế nào để sáng tạo?” đã được đặt ra. Bằng cách nào khi đứng trước những bài toán nảy sinh trong cuộc sống, trong công việc, có thể tìm ra lời giải tối ưu một cách nhanh chóng nhất? Người ta thấy rằng xã hội cũng như khoa học càng phát triển thì càng phải giải quyết nhiều vấn đề phức tạp. Lời giải không đơn giản chỉ một chiều mà nó được đặt trong mối liên hệ của hệ thống với không gian nhiều chiều. Các nhà khoa học nghiên cứu những đặc điểm của tư duy và đúc kết lại thành những phương pháp giúp con người rút ngắn con đường tới các giải đáp. Môn khoa học về sáng tạo, mới chỉ ra đời vào những năm cuối của nửa đầu thế kỷ 20, hiện nay được xem là một trong những ngành học trẻ. Nói như vậy không có nghĩa là từ xưa tới nay con người không suy nghĩ và sáng tạo, nhưng khoa học hóa quá trình này chỉ mới gần đây: (Thuật ngữ “creatology” mới ra đời vào đầu những năm 90 của thế kỷ này). Hiện nay trên thế giới có hai trường phái phương Tây (Mỹ Anh) với A. Osborn và Edxard Dc Bono và trường phái của Nga (Liên Xô cũ) do Altshuller đứng đầu.
Đ. N. L – Trí Thức Trẻ – số 31 – 1998

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *