Khám phá bệnh lây kỳ lạ – giải thưởng Noben – Phần 2

Cuộc cách mạng trong sinh học.
Sẽ còn lâu các nhà bác học nghi ngờ khả năng gây bệnh, thêm nữa nó lại bền vững như kết quả những nghiên cứu sau đó cho thấy không thể tiêu diệt ngay cả khi thực hiện biện pháp triệt sản. Họ cũng nghi ngờ rằng, chỉ một mình Prion cũng có thể gây ra căn bệnh giống nhau ở não nhiều loại động vật khác nhau, nhất là lại có mối liên quan giữa bệnh bò điên và CJD. Mãi đến thời gian qua, nhờ những công trình nghiên cứu tích cực nhằm đối phó với nguy cơ bùng nổ đại dịch mới, người ta mới khẳng định tính đúng đắn lý thuyết của tác giả giải Nobel năm nay. Những nghiên cứu của Prusiner là lời khẳng định đáng tin cậy nhất quan điểm cho rằng, mặc dù tiến bộ vượt bậc các công trình nghiên cứu, trong sinh học vẫn không thể loại trừ bất cứ điều gì, thậm chí có thể xuất hiện những khám phá phủ nhận luận điểm, mà cách đây không lâu vẫn được coi như lý thuyết cơ bản, không có gì bàn cãi. Thí dụ điển hình là học thuyết khẳng định rằng, thứ tự các axit amin theo đó sắp xếp các albumin sẽ xác định cấu trúc không gian của chúng. Thế nhưng trong trường hợp Prion lại không như thế. Chúng có thể có cùng thứ tự, song cấu trúc khác, khiến cho albumin bình thường, thoát biến đổi thành bệnh lây nguy hiểm tấn công súc vật và con người. Tất cả vẫn chưa thể nghiên cứu. Hiện tại người ta xác định được rằng, Prion, những vật thể lây truyền bệnh có kích thước nhỏ hơn virut rất nhiều có thể áp đặt hình dạng thoái hóa của bản thân cho những albumin bình thường trước đây vốn không có hại gì. Điều đáng lo ngại là tất cả động vật có vú và dường như cả chim muông đều có trong cơ thể loại gen tế bào trên.
Dịch bệnh nguy hiểm hơn cả AIDS
Giáo sư Daniel Gajdusek, tác giả giải thưởng nobel năm 1976, nhờ nghiên cứu bệnh CJD cho rằng, không chỉ các phân tử đơn lẻ bị nhiễm bệnh, mà toàn bộ tập hợp tế bào. Yếu tố nhiễm bệnh tạo nên phản ứng dây chuyền bởi tất cả Prion đều có khả năng làm biến dạng lần lượt các albumin bình thường, khỏe mạnh. Vì sự phát triển thái quá tế bào, thường thuộc hệ thần kinh bệnh nhân sẽ tử vong. Bộ não nạn nhân căn bệnh bị đục lỗ giống như hình dạng cục bọt biển. Cũng không hiếm trường hợp albumin khỏe mạnh đột ngột biến đổi hình dạng và tự nhiên rỗng ruột. Bọt biển hóa não căn bệnh mà con người có thể bị lây từ thịt bò chỉ là một trong nhiều hình thái của lệnh CJD. Bằng cách đó đã xuất hiện hình thái thứ tư của đại dịch. Trước đây đã biết rằng, những biến động di truyền có thể dẫn đến căn bệnh đó khi cho trẻ em uống hốc môn chiều cao lấy từ óc người nhiễm bệnh hoặc sự phát triển bột phát không rõ nguyên nhân. Đến nay CJD vẫn là căn bệnh không phổ biến, thường chỉ tấn công những người cao tuổi do thời gian ủ bệnh dài (30, thậm chí đến 40 năm). Nhưng hình thái mới của CJD gần đây đã tấn công cả giới trẻ và các dấu hiệu cho thấy rằng, ngày càng phổ biến hơn. Vậy nên, đã đến lúc phải làm sáng tỏ rằng, liệu nhân loại có bị dịch bệnh mới đe dọa, dịch bệnh nguy hiểm hơn cả AIDS hay không.
Trần Văn Đôn -Trí Thức Trẻ – số 29 – tháng 11 – 1996.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *