Bến đò và chợ Đan Sỹ

Bến đợi thuốc, Bến Tế độ chính là bến đò Đan Sỹ nằm giáp với chùa Thượng (Thuộc làng Mậu Lương), cách xa cửa Miếu thờ Lương y Dược Linh Thông cư sỹ Hoàng Đôn Hoà ở phía trước chừng 100 m. Nếu đi ở cửa Đình Đa Sỹ xuống thì theo lối Cơm Hoi cũng chừng 100m.

Ngay trên bến đò người xưa đã dựng chợ và gọi là chợ Đan Sỹ. Như vậy chợ Đan Sỹ gẩn liền với bến Đan Sỹ từ thời xưa ấy (thế kỷ 16). Mãi đến năm Kỷ Ty – 1809. theo Hồi ký cua cụ án Nguyễn Bá Xuyến, mới xây dựng khang trang: “Phía trước ngôi Miếu xã Đa Sỹ, phía Nam cỏ một xóm Chợ, trong xóm có chợ nhưng quán hàng đã đổ nát cả, chỉ còn lại 4 cây cột đá. Nguyên quán chợ là nơi tế lễ các đám tang của dân làng, cũng là chỗ nghỉ ngơi của khách qua đường nên dân xã mới bàn nhau sửa lại. Ta bàn với các bậc kỳ lão: – Xóm chợ của làng ta đẹp hơn làng khác, ở trước Chùa Miếu, lại gần sông, dân thôn tụ họp, hành khách qua lại, là nơi tai mắt nhìn vào, nên phải làm cho tráng lệ, để cho phong tục của dân tốt đẹp lên. Các bậc kỳ lão đều nghe theo. Ta cấp cho 4 cây gỗ lim, 400 viên gạch Bát Tràng. Sau đó làng không đủ tiền định bỏ việc xây dựne, ta lại thuê thợ mua đủ 20 lát gạch ngói cấp cho. Tất cả các quán chợ đều lợp ngói lại cho thêm 100 quan tiền để mượn thợ hoàn thành. Ở giữa là một ngôi quán lát gạch lọp ngói cao rộng, bao quanh bổn phía là mấy chục gian thấp nhỏ hơn. Chợ thành một cảnh đẹp. Lại cho thêm tiền để dân làng sửa sang các cổng ngõ xóm, đắp cao rộng thêm những đoạn đường làng nhỏ hẹp”.

Thuở ấy chưa có chợ Đơ (tức chợ Hà Đông bây giờ), nên chợ Đan Sỹ là trung tâm giao lưu thương mại của cả một vùng. Di tích vần còn, mãi đến những năm 90 của thế kỷ trước, một số người đã bán đi lấy tiền chia nhau, làm mất di tích chợ Đan Sỹ. Ben đò nay vẫn còn nhưng bãi chợ ở trên thì đã bị một số người bán đi lấy tiền chia nhau.

Địa danh Đan Sỹ cũng được lưu giữ rất nhiều trên các văn bản bầng các chất liệu đá, gỗ, đồng. giấy… Ví dụ bia Đan Sỹ xã bi dựng đời Phúc Thái năm thứ 6 (1648) ở cạnh lăng Bà Hậu Hoàng Thị Lộc dưới gốc đề giữa chùa Lâm Dương Quán và Miếu thờ Lương y Dược Linh Thông cư sỹ Hoàng Đôn Hoà.

Cây nhang bàng đá dựng ở sân chùa Lâm Dương Quán gọi là Thạch Hương đài dựng năm Cảnh Hưng nguyên niên (1740) có khắc bài tán: Àp danh Đan Sỹ, Quán hiệu Lâm Dương, … Nghĩa là: Tên làng Đan Sỹ, cớ quán gọi là Lâm Dương,…

Đan Sỹ gắn liền với vùng quê trù phú tổng Thượng Thanh Oai, có chợ Đan là trung tâm giao lưu kinh tế của vùng vì khi ấy chưa có chợ Dơ, cho nên trong dân gian xưa vẫn thường nói câu cửa miệng là lên Đan, xuống Đan, sang Đan ăn sâu trong ký ức người đời.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *