Monthly Archives: September 2015

Lispro cứu tinh của bệnh nhân tiểu đường

Thế giới hiện có khoảng 150 triệu người là nạn nhân của bệnh tiểu đường tức là khoảng 6% dân số trưởng thành toàn cầu. So với năm 1987, số bệnh nhân tăng gấp ba lần. Đến năm 2000, theo dự báo con số ấy sẽ tăng gấp đôi. Việc gia tăng đột ngột số bệnh nhân trong trẻ em là hiện tượng đáng lo ngại hơn cả.
Thử tìm thủ phạm
Nguồn năng lượng chính đối với tế bào cơ thể sống là một dạng biến đổi của đường có tên là glucoza một trong những sản phẩm hấp thụ từ thức ăn. Việc duy trì nồng độ glucoza thích hợp trong máu được thực hiện bởi Insulin một loại hooc môn do tuyến tụy sản xuất ra. Việc thiếu hụt hoặc mất Insulin sẽ dẫn đến sự gia tăng thái quá lượng đường trong máu, mà hậu quả là đái tháo đường. Có thể điều trị bệnh thông qua biện pháp ghép tủy. Song phương thức này không có cơ may triển khai một cách rộng rãi. Vì khả năng số lượng người cho tụy rất là hạn chế, thú dụ ở Mỹ, con số cao nhất là 6 đến 7 ngàn trường hợp ghép tụy một năm cũng chẳng khác gì một giọt nước so với đại dương 12 triệu người bệnh. Cho dù đến nay, khóa học vẫn chưa tìm ra nguyên nhân con bệnh, song đã có thể kiểm soát được quá trình tiến triển của nó ở mức khả dĩ ngăn chặn biến chứng trầm trọng. Tuy nhiên người trong cuộc phải tuân thủ chế độ kỷ luật sắt đá. Một số bệnh nhân phải tiếp Insulli 3 hoặc nhiều lần hơn mỗi ngày và phải kiểm tra nồng độ đường trong máu ít nhất là 4 lần một ngày… Vì phiền hà như thế, không có gì lạ khi biết rằng bệnh nhân nào cũng dễ dàng điều trị đến cùng. Và những người không kiên nhẫn thường phải trả giá đắt. Biến chứng phổ biến nhất là mù lòa xác suất là 25 lần lớn hơn bình thường, tuổi thọ trung bình giảm 5 năm, tỷ lệ tử vong vì bệnh thận là 12 lần cao hơn tỷ lệ nhồi máu cơ tim và tai biến não 2,5 lần cao hơn người thuộc nhóm bình thường.
Lispro đồng nghiệp mới của Insulin.
Lispro, sản phẩm vi sinh tổng hợp do tập đoàn thẩm mỹ Eli Lilly điều chế mang lại hy vọng lớn trong nỗ lực hạn chế tác hại của bệnh tiểu đường. Kết quả tốt đẹp thu được sau ba năm thử nghiệm tại một số quốc gia là trong đó có Ba Lan và Nga cho phép chúng ta hy vọng vào bước ngoặt về mặt chất lượng trong việc điều trị bệnh tiểu đường tiến sĩ Michael Trantman.
Mai Hương -Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995

Omega 3 một loại axit béo phòng ngừa nhồi máu cơ tim

Hiện nay người ta phát hiện ra một số tố chất thần hiệu bảo vệ người Esquimaux sống ở vùng băng giá Bắc cực khỏi bị chứng nhồi máu cơ tim. Đó là loại axit béo đặc biệt, được coi là Omega 3. Người ta tìm thấy Omega 3 trong dầu ô liu và ở loài cá nhiều mỡ ở vùng biển lạnh, đặc biệt là loài cá thịt có màu như cá thu, cá hồi, cá trích… Nhưng Omega 3, cũng là nhan đề cuốn tiểu thuyết của tiến sĩ Frederic Saldmann, thầy thuốc khoa tim và là nhà dinh dưỡng học. Cuốn sách đã mở đầu một thể loại văn học mới tiểu thuyết y học và khoa học trong đó có được hư cấu để câu chuyện thêm sinh động và dễ đưa kiến thức khoa học đến với bạn đọc. Saldmann cho rằng sau khi đọc tác phẩm của ông và áp dụng những hiểu biết thu được người đọc sẽ tăng thêm 10 tuổi thọ. Chả thế mà, tiểu thuyết Omega 3 vừa phát hành đã bán rất chạy và lập tức trên thị trường xuất hiện nhiều chế phẩm dùng cho người, có chứa axit béo Omega 3.
Loại thuốc này rất đắt. Chính vì thế mà chi phí cho một ca ghép tủy rất là cao. Khoảng 30 nghìn đô la Mỹ.
Phóng viên: Thưa giáo sư, sắp tới trung tâm có hoạt động gì mới trong lĩnh vực ghép tủy không?
Giáo sư Trần Văn Bé: Hiện nay chúng tôi đang củng cố, chấn chỉnh, mở rộng phòng ốc, mua sắm thêm trang thiết bị… nhằm phục vụ cho những hoạt động năm 1996. Mới đây chúng tôi vừa trang bị một số máy móc hiện đại như máy đếm tế bào máu có khả năng phát hiện những tế bào thất thường trong máu. Máy sinh hóa thực hiện các xét nghiệm sinh hóa trong máu, tự động hoàn toàn, có độ tin cậy cao. Vào tháng 12 năm 1995, chúng tôi sẽ mua thêm máy lấy tế bào tủy bằng máu ngoại vi nhằm giúp các bác sĩ tiến hành ghép tủy mau chóng, và hiệu quả hơn. Chúng tôi chủ trương chuẩn bị mọi thứ để triển khai ghép rộng rãi bắt đầu từ năm 1996. Dĩ nhiên sắp tới, muốn được, ghép tủy bệnh nhân phải trả tiền. Không như ba ca vừa rồi được ghép tủy miễn phí đâu. Đó là tất cả những kiến thức về ca ghép tủy mà tôi đã biết.
Phóng viên: Xin cảm ơn giáo sư.
Bạn tôi, một bác sĩ chuyên đề về siêu âm khi nghe tin này đã nói nếu chiếc máy ấy sau khi chuẩn đoán lại cho thêm đơn thuốc điều trị nữa thì e rằng thầy thuốc sẽ lắm người thất nghiệp. Nhưng chuyện ấy hẳn còn rất xa vời….
Đặng Quang Bình-Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995

Trà chồng uống vợ vui

Gần đây, tại Nhật Bản, Hoa kiều và khách, giới kinh doanh đang đua nhau tìm đến một loại trà Trung Quốc. Loại trà này do thầy lang đông y Trường Hạc Niên ở Thượng Hải phát minh ra. Nó chưa được chính thức đăng ký bản quyền và cũng chưa được đặt tên. Nhưng những người thích uống đặt tên nó là Trà bột khởi vì nó có công hiệu đặc biệt với những người đàn ông bị giảm sút khả năng làm chồng. Ông Trương Hạc Niên là bác sĩ chủ nhiệm khoa ở một bệnh viện Thượng Hải, Hội phó hiệp hội bệnh thống phong thuộc hội nội khoa Đông y Trung Quốc. Ông đã nhiều năm nghiên cứu việc dùng đông y để chữa bệnh thống phong. Khoảng 10 năm trước đây ông bắt đầu nghiên cứu sản xuất loại trà chữa thống phong. Nào ngờ loại trà này lại có công dụng khác. Nó vốn có tác dụng lợi tiểu, thúc đẩy tuần hoàn máu và dịch thể trong cơ thể, do đó làm nhẹ các chứng bệnh tiểu đường và thống phong. Thế nhưng, những người già sau khi uống nó lại có tác dụng tăng cường khả năng sinh lý. Du nhập vào Nhật Bản lúc đầu chỉ có những người già Hoa Kiều uống nó. Nhưng rồi cái gọi là công năng kỳ diệu của nó lan truyền, ngày càng có nhiều người trong giới chính trị và giới kinh doanh uống nó. Loại trà này pha chế theo phương pháp riêng được giữ bí mật công thức. Nó gồm loại chè được trồng ở một số địa phương nhất định và một số loại dược thảo khác. Những người đã uống nó cho biết, vị trà giống như trà O Long nhưng uống rất thơm để lâu cũng không bị đắng. Chung quanh tác dụng của nó, có rất nhiều lời đồn đại. Ví dụ một nhà báo do làm việc thâu đêm nên rất mệt mỏi, sau khi uống thứ trà này, mọi mệt mỏi nhọc đều tan biến. Hay chuyện một ông già tuổi cổ lai hi, uống loại trà này, mỗi tuần đều đến ngủ đêm ở chổ cô bồ nhí mới ngoài 20 tuổi. Vì vậy người ta còn gọi nó là trà chồng uống vợ vui.
Ngay cả nước tắm, nước rửa tay, rửa mặt của bệnh nhân cũng phải đạt độ tinh khiết như nước lọc để uống. Nước tắm còn phải pha iode để phòng ngừa vi trùng xâm nhập cơ thể qua vết xước có thể xảy ra. Sau một tuần lại tiến hành tiệt trùng phòng bệnh nhân một lần… Đó chỉ là một vài trong hàng ngàn biện pháp nhằm tạo môi trường hoàn toàn vô trùng cho bệnh nhân ghép tủy. Mặt khác, sau khi ghép tủy, bệnh nhân còn phải dùng thuốc ức chế miễn dịch nhằm chống hiện tượng thải ghép từ ba đến sáu tháng.
P.L-Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995

Những vật liệu phóng ra

Hoạt động của mặt trời rất thất thường. Hiện nay, chúng ta đang ở trong một giai đoạn các chu kỳ mạnh, gấp 3 lần đầu thế kỷ XIX với sự gia tăng các vệt. Sự xuất hiện các vệt trên mặt trời liên quan chặt chẽ với từ tính của nó, vệt là những vùng có nhiệt độ khoảng 4.500 độ C đối với chúng ta nó có vẻ hơi tối do sự tương phản với một nhiệt độ trung bình quanh đó là 5.700 độ C trên bề mặt mặt trời. Trái lại những vệt sáng chỉ những vùng sáng chói có nhiệt độ khoảng 7 nghìn độ C. Mặt trời được coi như đang hoạt động nếu có nhiều vệt tối và sáng, tuy nhiên tính lan tỏa của mặt trời khi hoạt động và yên tĩnh không chênh lệch lớn là 1.338 W cho một mét vuông và 1.337 W cho một mét vuông trên trái đất. Người ta cũng biết là các vệt thường đi từng cặp, mỗi cặp lại có một cặp khác ở đối cực, do đó chúng ta sẽ có thể biết được nhiều vấn đề, nếu ta hiểu được nguyên nhân phát sinh những vệt sáng. Những câu hỏi về vấn đề này còn khá nhiều. Phải chăng đó là hậu quả tại chỗ những sự đồng đều của từ trường hoặc ngược lại chính sự xuất hiện của các vệt sáng đã gây ra những sự bất thường của từ trường? Hiện nay các nhà khoa học hướng về khả năng thứ hai. Đó cũng là một mục tiêu được giao cho phi thuyền Ulysse thực hiện. Ulysse cũng theo dõi những đợt phun trào vật liệu mãnh liệt giống như những đại bác điện từ vì những sự va chạm của các vật chất đó cũng tác động với những đường lực của từ trường. Thời gian hoạt động của Ulysse là 74 tháng. Do bị ảnh hưởng vì lực xoắn của sao nên quỹ đạo của nó qua 2 cực bị lệch đối xứng, phải mất 11 tháng nó mới qua 2 điểm 80,2 độ Nam và 80,2 độ Bắc ở thế thẳng đứng, cách xa mặt trời là 345 triệu km, gấp 2,31 lần khoảng cách giữa mặt trời và trái đất nhưng có thể quan sát được 2 vùng cực. Các nhà khoa học đặt nhiều hy vọng vào Ulysse để có thể hiểu sâu hơn về tính mặt trời, một yếu tố có thể ảnh hưởng khá lớn đến trái đất!.
Của chung những người đi về ngành toán là làm sao khôi phục lại được những phong độ của môn toán như trong nửa đầu của thế kỷ 20, có nhiều ứng dụng thực tiễn của toán học trong cuộc sống mà người ta rất quan tâm… Đó cũng là mơ ước của riêng mình phần nào.
T.Dung-Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995

Cách thức phong học hàm ở nước ta

Như người được xét giáo sư phải có học hàm phó giáo sư từ ba năm trở lên, đã hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh, chấm nhiều luận án trên đại học và đào tạo được ít nhất một phó tiến sĩ . Phải là người giảng dạy chủ chốt hoặc đứng đầu một ngành khoa học, tập hợp được đông đảo các nhà khoa học. Đã chủ trì biên soạn giáo trình, sách tham khảo đại học, trên đại học hoặc chủ trì đề tài cấp nhà nước, cấp bộ và được nghiệm thu. Phải có 10 công trình khoa học đối với cán bộ giảng dạy đại học, trong đó một nửa số công trình sau khi được phong phó giáo sư, có 20 công trình khoa học đối với cán bộ nghiên cứu ở viện nghiên cứu khoa học. Người được công nhận là Phó giáo sư phải là Tiến sĩ, Phó tiến sĩ, đã dạy đại học hoặc nghiên cứu khoa học 6 năm trở lên. Riêng đối với cán bộ nghiên cứu khoa học phải có ít nhất là 3 năm tham gia giảng dạy đại học hoặc trên đại học. Đã tham gia hướng dẫn nghiên cứu sinh làm luận án phó tiến sĩ, tham gia chấm luận án phó tiến sĩ hoặc thạc sĩ. Tham gia biên soạn giáo trình sách chuyên khảo. Chủ trì hoặc tham gia đề tài cấp nhà nước, cấp bộ đã được nghiệm thu. Phải có ít nhất 5 công trình khoa học đối với cán bộ giảng dạy hoặc 10 công trình khoa học đối với cán bộ nghiên cứu khoa học. giáo sư thành thạo hai ngoại ngữ trình độ D, phó giáo sư phải thành thạo một ngoại ngữ trình độ D và một ngoại ngữ khá đủ để đọc hiểu tài liệu chuyên môn trình độ C, trong đó 5 ngoại ngữ là Nga, Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc.
Phóng viên: Việc xét duyệt Học hàm nhà nước phải qua những cấp nào?
Giáo sư tiến sĩ Nguyễn Tài Lương: Trước đây có 5 cấp. Nay bỏ Hội đồng học hàm cấp trường, cấp bộ là cấp trung gian, nên chỉ còn lại ba cấp là: Hội đồng học hàm cấp cơ sở có nhiệm kỳ là 2,5 năm, gồm các nhà khoa học sát với chuyên môn của người đăng ký. Hội đồng do viện trưởng hoặc hiệu trưởng trường Đại học quyết định thành lập có từ 7 đến 15 ủy viên, trong đó có ít nhất một nửa số ủy viên phải có học hàm giáo sư hoặc phó giáo sư. Sau khi hội đồng xét chọn xong, đơn vị cơ sở báo cáo danh sách lên Bộ chủ quản. Bộ chủ quản xác nhận kết quả và gửi danh sách lên hội đồng học hàm trung ương. Hội đồng học hàm trung ương ngành và liên ngành trung ương có nhiệm kỳ là 5 năm.
Vũ Tất Tiến-Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995

Khí gas nguồn khí quý hiếm

Kẻ thù không chỉ của các con tàu mà còn đe dọa tới những máy bay tầm thấp. Rất khó có thể nhìn thấy được các mẫu hydrat khí gas tự nhiên, bởi chúng bị phân hủy thành các khí gas tự do ngay khi chúng nổi lên, mặt biển. Chất hydrat khí gas này được tạo ra từ các phân tử nước kết hợp với nhau thành ô mạng hình túi cầu trong không gian 3 chiều, hút các phân tử khí gas bên cạnh, chẳng hạn như khí metan hình thành từ các trầm tích hữu cơ lắng đọng hàng triệu năm. Rất may là năng lượng cần giải phóng khí gas từ những tinh thể hydrat đóng băng thì thường nhỏ hơn năng lượng làm nóng chảy nước đá. Như vậy, bản thân nước biển có thể cung cấp nguồn năng lượng rẻ tiền nhất để thu hồi nhiên liệu khí gas dưới dạng Hydrat. Ở 20 độ C nước mặt biển đủ ấm cho mục đích trên. Nếu lượng nước này được bơm xuống đáy biển, khí gas giải phóng ra sẽ được chứa trong 1 thiết bị đặc biệt rồi đưa vào đất liền theo đường ống hoặc tàu chuyên dùng. Hiện nay các nhà kỹ thuật Nga đã sản xuất được khí metan từ loại quặng hydrat khi gas nói trên ở mỏ dầu Mes-soyakh. Tuy nhiên việc khai thác quy mô lớn có thể gây ra hiệu ứng ấm lên toàn cầu. Theo một nghiên cứu của viện điều tra địa chất Canada, metan là 1 loại khí gây hiệu ứng nhà kính và việc nóng chảy của các băng vĩnh cửu do quá trình khai thác năng lượng đặc biệt này, chỉ tổ làm cho nhiệt độ trái đất nóng lên nhanh hơn mà thôi.
Tin tức
Tuy nhiên tác dụng này không hoàn toàn như nhau đối với tất cả mọi người. Đã xảy ra những trường hợp là một số người, khi đội trên đầu một kim tự tháp, lại thấy đau hơn, dần dần trở thành người hay cáu gắt, dễ mất bình tĩnh, giống như anh ta được cung cấp thêm nhiều năng lượng thừa. Tuy nhiên có một thời các nhà khoa học khuyến khích mọi người thử nghiệm phương pháp chữa bệnh bằng cách đội trên đầu những chiếc hộp mô phỏng hình dáng kim tự tháp. Tác dụng thật sự chỉ có được nếu hai điều kiện sau đây được bảo đảm: Kích thước hộp phù hợp và hướng bắc cực trường của trái đất được giữ đúng. Công việc đòi hỏi sự kiên trì và tính tỉ mỉ. Nhiều người đã áp dụng. kết quả thu được tuy có thể rất khác nhau, song nếu không thành công mỹ mãn thì người ta cũng hài lòng vì tự nhiên có một trò giải trí không tốn kém gì nhiều.
Mai Hiền-Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995

Chữa bệnh bằng kim tự tháp!

Kim tự tháp Ai Cập, một trong những kỳ quan thế giới, hàng bao thế kỷ nay đã và đang sẽ làm cho hàng triệu triệu người kinh ngạc bởi vẻ đồ sộ độc nhất vô nhị của mình. Và cho đến hôm nay, nó vẫn là một trong những điều bí ẩn lớn nhất, mà thế giới hiện đại, chưa tìm ra lời giải đáp thỏa đáng. Phần đông các nhà khảo cổ học khẳng định đây là những ngôi mộ của các faraon. Tuy nhiên không phải ai cũng hài lòng với cách giải thích này. Cách đây vài năm, trên một tờ tạp chí khoa học xuất bản ở Tây u, nhà sinh vật học người Anh là Lyall Watson trong một bài trả lời phỏng vấn đã kể, đại ý bữa nọ mộ khách du lịch người Pháp, khi tham quan kim tự tháp Cheops đã tỏ ra rất ngạc nhiên vì trong gian phòng dùng làm phần mộ, người xem có cảm giác là ở đó không được khô ráo lắm. Nhưng ông ta càng ngạc nhiên hơn khi thấy xác những sinh vật sa mạc bị chết trong đó lại không duỗi thẳng các chi khô cong như bị sáy. Bực mình vì hiện tượng kỳ lạ này, khi về nhà, ông khách du lịch người Pháp quốc ấy đã thiết kế một kim tự tháp Cheops thu nhỏ, ở độ cao một phần ba tháp, để xác chết một con mèo. Không bao lâu sau, xác con mèo khô cứng chứ không thối rữa. Kết quả thí nghiệm này thôi thúc nhiệt tình một nhóm kỹ sư trẻ Praha thuộc nước Séc. Họ cũng xây dựng một kim tự tháp tương tự và khi sấy khô con vật bằng phương pháp tự nhiên, họ đã đi đến kết luận là giữa hình dáng của kim tự tháp Ai Cập và quá trình sấy khô tự nhiên các thứ bên trong nó có mối liên quan mật thiết. Một trong số các kỹ sư trẻ đó chợt nhớ đến câu nói cửa miệng của người xưa: “Ánh trăng làm cùn dao cạo”. Anh ta vội mang cái dao cạo râu của mình vào soi dưới ánh sáng trong lòng kim tự tháp nhân tạo. Lạ thay, dao không những không bị cùn mà lại còn sắc hơn. Những người khác tò mò làm theo. Câu chuyện này được coi là một phát minh và ghi vào sách sáng chế với số liệu là 91304…. Không chỉ dừng lại ở đó. Kết luận quan trọng về tác dụng của kim tự tháp đối với sức khỏe của con người đã thực sự làm xôn xao dư luận. Ông S.V. Kinga, một nhà nghiên cứu về Kim tự tháp viết: “Nếu hàng ngày bạn có mặt một thời gian nhất định trong một kim tự tháp có kích thước phù hợp.
Nguyễn Chí Thuật-Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995

Khoảng không giữa hai chân sẽ tạo thành hình tam giác đều

Toàn bộ vũ trụ từ đôi cánh con chuồn chuồn đến sự hình thành của bạn thân trái đất. Là đối tượng nghiên cứu của bộ óc thông minh vô cùng vô tận của ông… Ông có thể vẽ chiếc lá hay bàn tay người, cành dương xỉ hoặc tảng núi đá bằng nét bút kỳ diệu khiến ta nhìn mà ngỡ ngàng. Xưa nay chưa hề có ai sánh nổi ông trong việc thể hiện ánh sáng và bóng tối, trong biệt tài đưa lên mặt phẳng bức tranh những cảnh bí ẩn khiến người xem luôn bị ám ảnh. Ấy thế mà đối với Leonardo da Vinci tác giả của các bức Mona Lisa và bữa ăn tối cuối cùng thiên tài hội họa mới chỉ là một trong những tài năng thiên bẩm đến mức không thể tin nổi mà tạo hóa đã ban phú cho ông. Nhưng Leonardo không chỉ là một họa sĩ mà còn hơn nữa, hơn thế rất nhiều. Ông còn là một kỹ sư, nhạc sĩ kiến trúc sư, nhà vẽ bản đồ, nhà toán học. Ông cũng là một nhà thiên văn học, nhà nghiên cứu động vật, thực vật, nhà địa chất học và sinh lý học… Ông là người đầu tiên làm các hình mẫu bằng sáp phần hình trong sọ não con người, đầu tiên nghĩ đến việc sử dụng các mô bằng thủy tinh hoặc sứ của mắt và tim để tìm hiểu cơ chế hoạt động của chúng. Ông là người đầu tiên vẽ chính xác một dạ con mở với bào thai bên trong, đầu tiên nghiên cứu cách sắp xếp các lá quanh cành cây. Trong số những cuốn sổ ghi chép của mình, Leonardo vẽ hình một người đàn ông trong một hình vuông, hình vuông ấy lại nằm trong một hình tròn. Hai chân người đàn ông chụm sít nhau, sau choãi ra, hay tay thẳng ngay, sau đó giơ lên thành góc 45 độ. Sải tay duỗi thẳng của một người đàn ông đúng bằng chiều cao của anh ta! Ông ta kết luận. “Tâm của hình tròn được tạo nên bởi các điểm mút của tứ chi duỗi thẳng là cái rốn. Khoảng không giữa hai chân sẽ tạo thành hình tam giác đều”. Trước Côpecnich, ông đã nhận xét rằng mặt trời không quay quanh trái đất, và rằng trái đất, là một ngôi sao như mặt trăng. Trước Galilê, ông nói các vật thể đang rơi tăng gia tốc cùng với khoảng cách. Chính ông đề nghị sử dụng một chiếc thấu kính khổng lồ, để nghiên cứu bề mặt trăng. Ông là người tiên phong trong lĩnh vực quang học, khí động học, bản chất vật lý của âm thanh và bản chất tự nhiên của ánh sáng. m thanh chuyển động theo dạng sóng, ông viết.
Thái Bá Tân -Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995.

Người vĩ đại nhất của nhân loại

Không có lĩnh vực nào mà Leonardo tỏ ra mạnh bạo và độc đáo hơn lĩnh vực khí động cơ học. Con chim bay theo một quy tắc toán học ông viết: và con người hoàn toàn có khả năng bắt chước nó. Ông thả các con chim bị nhốt trong lồng để nghiên cứu sự cất cánh của nó khi bay lên, và đôi cánh vỗ của nó. Thị lực của ông quả là có một không hai, vì ông nhìn thấy và vẽ những cái mà hầu hết chúng ta không nhìn thấy nổi, cho đến khi máy quay phim tốc độ cao nó có thể làm chậm hình ảnh xuất hiện. Vào thế kỷ mười lăm, ông đã phát minh ra tàu lượn, dù máy bay và máy bay lên thẳng. ông đã miêu tả giá trị của bánh máy bay và các bộ phận phía dưới khi chúng có thể tự động nâng lên hạ xuống… Leonardo sinh tại Vinci, gần thành phố Florence, năm 1452, con ngoài giá thú của một công chức viên và một cô gái nông dân. Ông được bố và ông nội nuôi dưỡng. Từ rất nhỏ, ông đã tỏ vô cùng ham biết và có khả năng xuất chúng về âm nhạc, hình học và vẽ. Lên 15, ông được gửi đến học vẽ ở xưởng của họa sĩ nổi tiếng Verrocchio, người hết sức ngạc nhiên trước khả năng năng khiếu vẽ và vẻ đẹp tỏa sáng các nét vẽ của ông. “Ông người cao, tao nhã, và rất khỏe mạnh, Giorgio Vasari, một họa sĩ đương thời đã say xưa nhận xét về anh như vậy. Ông cũng là một kỵ sĩ siêu hạng và một tay kiếm cừ khôi. Ông sáng tác thơ theo kiểu ngẫu hứng, những vần thơ được ông nghĩ ngay thành nhạc rồi hát bằng giọng du dương với tiếng hát đệm của chiếc thụ cầm do tự tay ông phát minh. Ở tuổi 28, Leonardo đã được công nhận là họa sĩ vĩ đại nhất của thời đại mình, thời cận có cả Michcelangelo Raphael và Botticelli. Nhưng vẫn có một khía cạnh tối, bí ẩn trong con người Leonardo. Ông là người bất an, hay thay đổi tính tình và luôn lảng tránh đám đông. Ông không bao giờ hài lòng với công việc của mình, luôn tự trách mình chưa cố hết sức, luôn bỏ giở việc đang làm để bắt đầu một việc này cũng không được làm xong trọn vẹn. Tôi mong muốn làm nên phép lạ, ông viết như vậy vào thời trẻ, và sau này ông thường than phiền rằng ông đã bỏ phí vô ích nhiều năm tháng của cuộc đời mình. Leonardo mất gần Ambois nước Pháp, trong khi ông đang ở cung đình của vua Francis Đệ nhất, thọ 67 tuổi, cái tuổi được xem là rất già vào thời xa xôi ấy.
Thái Bá Tân -Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995

Tìm bùa được vàng

Ông lão Eric Lawes đã 72 tuổi nên có phần hơi lẫn cẫn. Mượn cái búa của hàng xóm rồi bỏ quên ngoài vườn, tới lúc cỏ tốt um lên, hàng xóm sang đòi búa, ông lão bí quá bèn kiếm cái máy dò…mìn để tìm búa. Nào ngờ ông tìm được ngay trong vườn kho báu lớn nhất Anh do người La Mã xưa để lại, trị giá khoảng 3 triệu đô la!. Đó là 14 đồng tiền bạc và hơn 500 đồng tiền vàng, chưa kể trên 29 món trang sức tuyệt đẹp bằng vàng ròng. Kho báu này ở Hoxne cách London 100km về phía Bắc. Chủ nhân xa xưa của nó có lẽ là Aurelius Ursinicus, một trong những viên trước có thế lực nhất của đế chế La Mã hồi thế kỷ thứ 5 sau Công Nguyên. Đó là thời kỳ đế quốc này đã suy yếu và những ngời Giéc manh hiếu chiến thường vượt biển sang quấy phá vùng duyên hải phía Nam nước Anh. Các viên quan thống trị La Mã phải bỏ của chạy lấy người, từ Anh chuồn vội về Pháp. Trong số những kẻ chạy loạn này có cả Ursinicus. Ông ta từng có triển vọng kế vị Hoàng đế La Mã, nhưng rồi bị thất sủng vì cả gan can gián, khuyên Hoàng đế đừng quá tin vào bọn gian thần, bị đẩy sang Anh. Thời đó giới quý tộc La Mã ở các địa phương giàu nứt đố đổ vách. Vài trăm gia đình có thu nhập hàng năm mỗi nhà là 300.000 solidi, tương đương cỡ 300 triệu đô la!. Hạng tầm tầm bậc trung cũng như cỡ 70 triệu đô la cho một năm. Bởi vậy số tiền là 1.200 solidi ông lão Lawes vớ được chỉ bằng cái móng tay của tướng Ursinicus. Người ta tin là tài sản của vị hoàng đế hụt còn nằm đâu đó trong vùng. Người ta khoanh 15 km vuông và các chuyên gia đang vạch từng gốc cây ngọn cỏ tìm kiếm. Những phát triển tương tự cũng xuất hiện trong cùng thời gian với những khả năng trí tuệ và mang tính xã hội của đứa bé. Và những bước đi giật lùi ngắn lại chính là những khoảng dừng sáng tạo chứ không phải là sự gián đoạn. Và kiểu khóc tương tự xuất hiện trở lại khi đứa bé bập bẹ những tiếng đầu tiên. Theo nhận xét của Derec, phụ nữ Anh không sợ tuổi già hay những khiếm khuyết về hình thể bởi họ rất là tự tin và hấp dẫn ngay cả khi đã xế bóng. Ở Anh Quốc, mọi người nhìn và đánh giá nhau đúng như con người thực của bạn chứ không đưa vào khuôn mặt đẹp do trang điểm hay sự hấp dẫn giả tạo nào đó. Còn tại Holywood trước hết là ở khuôn mặt.
Phan Thùy Dương-Trí Thức Trẻ – số 4 – 1995.