Monthly Archives: June 2014

Đất lành

Trong thế kỷ 20, nhất là sau khi Kháng chiến chống Pháp thắng lợi (1954) và chống Mỹ cứu nước giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (1975) nhiều cựu chiến binh đã về Đa Sỹ lấy vợ sinh cơ lập nghiệp trở thành những gia đình đầu tiên của họ mới ở Đa Sỹ. Ví dụ gia đình ông Mai Công Lưu lấy bà Đỗ Thị Ý, gia đình ông Lưu Bá Đệ lấy bà Nguyễn Thị Liên, gia đình ông Trần Vãn Tiền lấy bà Lê Thị Lộc.v.v.. Các gia đình trên nay đã bước sang đời thứ ba, có gia đình bước sang đời thứ tư.

Continue reading

Gia phả tộc họ (p2)

Gia phả họ Trịnh thì Cụ Tổ họ Trịnh từ Dương Châu (Thanh Hoá) ra định cư ở Huvền Chê vào khoảng thế kỷ 16. Tại đây các cụ đã tiếp thu và kế tục dược y đức và y thuật trong Hoạt nhân toát yếu của Đức Bản cảnh để lại, suốt từ đó cho đến những năm 60 của thế kỷ 20 trước. Dòng họ Trịnh nổi tiếng với Lịch thếy Trịnh Đôn Phác đã sang sứ nhà Thanh chữa khỏi bệnh cho vua Càn Long đem vinh quang về cho quê hương đất nước.
Gia phả họ Lê thì Cụ Tổ họ Lê (Triều quan) từ Thang Àp (Thanh Hoá) về Đan Sỹ vào đời Lê Vĩnh Tộ (1619- 1628) kết duyên cùng cụ Bà họ Hoàng, sinh cơ lập nghiệp phát triển thành một dòng họ lớn 6 chi như hiện nay. Dòng họ Lê (Triều quan) tự hào về sự hiển đạt với Đệ Tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân Lê Hoàng Vỹ khoa Quý Hợi (1743) và ở chế độ Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam có Thiếu tướng Lê Ngọc Thuỷ (thời chống Mỹ cứu nước) và Thiếu tướng Lê Văn Hợp (thời đổi mới).
Theo Gia phả họ Nguyễn Thế (cụ Nguyễn Thế Hướng năm nay 8 Ị tuổi cho biết) thì: Vào thời kỳ Vua Lê – Chúa Trịnh, Cụ Tổ nsười họ Nguyễn từ Thanh Hoá ra định cư ở làng Dộc Ốc làm nghề thuốc. Sau đó Cụ anh ở lại, Cụ em về Đa Sỹ. Cụ Nguyễn Trung Lương là cháu Cụ Tổ, đã làm thuốc chữa khỏi bệnh cho con Chúa Trịnh, được Chúa ban thưởng cùng 4 chữ “Đức Thế Y Nho”. Từ đó con cháu lấy họ là Nguyễn Thế.
Theo Hồi ky của cụ Nguyễn Bá Xuyến vào khoảng giữa thế kỷ 18 (1750-1755) Cụ Nguyễn Bá Duyên người làng Đại Hành, xã Hạ Thanh Oai, huyện Thanh Oai do gia biến đã dời lên ở làng Đa Sỹ lấy vợ là con gái họ Hoàng, là cụ Hoàng Thị Độ, rồi sinh ra cụ Nguyễn Bá Xuyến (1759-1829). Cụ Nguyễn Bá Xuyến đã theo Nguyễn Ánh lập được nhiều công về trí sĩ được gọi là Cụ Án. Từ thuở hàn vi Cụ đã theo vào họ mẹ là họ Hoàng Ba Chi ở giáp Hoàng Chính. Khi ra Bắc làm quan Cụ đã về Đa Sỹ lập nghiệp. Cụ tậu đất làm nhà, lập dinh và làm nhà thờ cha mẹ. Xóm cụ ở gọi là Xóm Dinh, nhưng nhân dân gọi chệnh là Xóm Danh. Con cháu chắt chút của Cụ nay là dòng họ Nguyễn Bá.

Gia phả tộc họ

Chúng tôi cũng đã nghiên cứu các văn bia đặt ở chùa Lâm Dương Quán, ở Miếu, ở một số nhà thờ, ở Thư viện Viện Nghiên cứu Hán Nôm, nghiên cứu nhiều gia phả và phả cùa các họ trong làng mà các cụ còn ghi lại tương đối rõ, thì thấy

Continue reading

Ngôi làng tuổi thơ

Đa Sỹ có thế đất cao ở phía Tây Bắc, thấp về phía Đông Nam, là thể đất thuận với đặc điểm chung của núi sông miền Băc nước ta. Nhưng ờ phía Tây Nam lại là vùng tụ thuỷ. Đó lả vùng Dưới Đồng đất trũng, mỗi năm cấy được hai mùa ăn chắc. Vì vậy từ xa xưa khi xây dựng nhà cửa các cụ đều làm nhà nhìn về phía Tây Nam là nơi tụ thuỷ, gần gũi như gương soi vậy. Nước thải từ trong làng đều chảy về mạn Chìa Quan, Dưới Đồng (phía Tây Nam). Đó là cách Thuận thiên giả tồn – Thuận với thiên nhiên thì còn mãi mãi vậy. Nhưng con mương ở Sau Gia – Mả Đậu chạy qua sau Chùa, sau Miếu đào vào những năm 80 của thế kỷ trước nhàm tiêu úng cho thành phố Hà Đông người ta đã bắt nước chảy ngược, vừa không đạt hiệu quả, vừa để lại hậu quả xấu cho dán làng về nhiều mặt.

Continue reading